Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΖΩΣΙΜΑΙΑΣ ΣΧΟΛΗΣ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ
 

Οι αναμνήσεις και το αρχείο του Κώστα Κόκκα



Ο Κωνσταντίνος (Κώστας) Κόκκας είναι μια σημαντική φυσιογνωμία της Γιαννιώτικης κοινωνίας και προσέφερε τις υπηρεσίες του στον ερασιτεχνικό αθλητισμό επί τριάντα χρόνια, εκ των οποίων 18 σαν ποδοσφαιριστής και 12 σαν διαιτητής και προπονητής.
Γεννήθηκε το 1924 στα Τσερίτσανα Λάκκας Σουλίου και ορφάνεψε, από μικρή ηλικία, από πατέρα. Ήταν μαθητής της Ζωσιμαίας Σχολής για τρία χρόνια πλην όμως αναγκάστηκε να την εγκαταλείψει γιατί η μάννα του δεν μπορούσε να πληρώσει τα δίδακτρα (τότε οι μαθητές πλήρωναν το λεγόμενο «εκπαιδευτικό τέλος»). Ο Κώστας ήταν από τότε πεισματάρης και μαχητής και επειδή είχε ιδιαίτερη έφεση στην παιδεία συνέχισε τις σπουδές του στο νυχτερινό.
Το 1938, σε ηλικία 14,5 ετών, πρωτοέπαιξε μπάλα στον "Αβέρωφ", στην αγαπημένη του ομάδα που την υπηρέτησε με πάθος μέχρι το 1966. Το 1947 μεταγράφηκε, κατόπιν προτάσεως του διεθνούς Γεωργίου Μάγειρα, στην Α.Ε.Κ. (Αθλητική Ένωση Κωνσταντινουπόλεως) και είχε συμπαίκτες τους Κλεάνθη Μαρόπουλο, Τρύφωνα Τζανετή, Μιχάλη Δελαβίνια, Γιώργο Μάγειρα κ.α..
Στη συνέχεια αγωνίστηκε στο Παγκράτι που εκείνη την εποχή, ήταν πολύ μεγάλη ομάδα και τέλος το 1949 επέστρεψε, σαν αρχηγός και προπονητής στον "Αβέρωφ" όπου τερμάτισε την 18χρονη ποδοσφαιρική του καριέρα το 1956. Κατόπιν ασχολήθηκε, επί 12 χρόνια, με τη διαιτησία (υπήρξε διαιτητής Α' Κατηγορίας) και με την προπονητική.
Στη διάρκεια της κατοχής εντάχθηκε στην Εθνική Αντίσταση και αγωνίστηκε κατά του κατακτητού από τις τάξεις του ΕΔΕΣ.
Το 1951 διορίστηκε στο Νοσοκομείο Χατζηκώστα (πρώην Σανατόριο) με την ειδικότητα του Ραδιογράφου στο ακτινολογικό εργαστήριο και συνταξιοδοτήθηκε το 1985. Παντρεύτηκε την Χρυσάνθη Μάτσου. και απέκτησε 2 παιδιά τον Νικόλαο και τον Παναγιώτη.
Ως προπονητής εισήγαγε το σύστημα WM (Νταμπλγιού Εμ) το οποίο είχε διδαχθεί, όταν αγωνίζονταν στην ΑΕΚ, από τους Άγγλους προπονητές Μπάκετ και Μπίμπυ. Ο Αβέρωφ ήταν η πρώτη επαρχιακή ομάδα που εφήρμοζε αυτό το σύστημα.
Ο Κώστας όμως δεν ήταν μόνο αθλητής. Ήταν και είναι ένας πολύ ευαίσθητος, καλλιεργημένος και διορατικός άνθρωπος. Αξίζει να αναφερθεί το παρακάτω περιστατικό που είχε διηγηθεί, σε ανύποπτο χρόνο, ο Δικηγόρος Χαράλαμπος Δεύτος: Ο Κώστας από μικρό παιδί λάτρεψε την κλασσική μουσική. Όταν αγωνίζονταν στην Α.Ε.Κ. και στο Παγκράτι πληρώνονταν για "έξοδα κίνησης" 5 δραχμές την ημέρα που δεν έφταναν καλά - καλά ούτε για φαγητό. Ο Κώστας όμως έκανε οικονομία στο φαγητό και πολλές φορές έμενε νηστικός για να μπορεί να πληρώνει το εισιτήριο και να παρακολουθεί όλες τις παραστάσεις της Λυρικής Σκηνής.
Από την αρχή της αθλητικής του καριέρας προσπαθούσε να συλλέξει φωτογραφίες και αποκόμματα εφημερίδων, σε πρωτότυπα ή αντίγραφα, που σχετίζονταν με την αθλητική ζωή του τόπου. Τα συγκέντρωνε με ευλάβεια, τα ταξινομούσε και τα επεξεργάστηκε κατά τέτοιο τρόπο ώστε το σύνολο, σχεδόν, των εμφανιζομένων προσώπων να είναι ταυτοποιημένο.
Πίσω από κάθε φωτογραφία κρύβονταν μία ή περισσότερες ιστορίες και ο Κώστας διαθέτει το χάρισμα να διηγείται τα διάφορα περιστατικά με έναν απλό και ευχάριστο τρόπο, να εμβαθύνει στα γεγονότα, να ζωντανεύει το κλίμα μιας περασμένης εποχής με παραστατικότητα και πάντα να μιλάει, για όλους και για όλα, με πολύ αγάπη και καλοσύνη.
Δεν θέλει ν' αραχνιάζουν, η συλλογή και οι ιστορίες του, στα ράφια του σπιτιού του και στο μυαλό του. Πάντα εξέφραζε την επιθυμία (στην ουσία απηύθυνε έκκληση σ' όσους μπορούσαν να τον βοηθήσουν) ότι θέλει να δημοσιοποιηθεί το υλικό και οι ιστορίες του, αλλά πώς; Το εγχείρημα ήταν πέρα από τις δυνάμεις του.
Εδώ και ένα χρόνο περίπου, τρεις παλιοί φίλοι έσμιξαν στη “Βρετάνια”. Ήταν ο Κώστας Κόκκας, ο Δώρης ο Ζήκος (ο παλιός τερματοφύλακας του “Αβέρωφ” και απόφοιτος της Ζωσιμαίας, γνωστός στους περισσότερους με το παρατσούκλι “τρεμολάζαρος”) και ο Σάκης Δάλλας, φανατικός “Αβέρωφειος”. Πίνοντας τον καφέ τους, μιλήσανε για την ανάγκη καταγραφής και παρουσίασης ορισμένων γεγονότων εκείνης της εποχής, που διαφορετικά θα χανόταν με το πέρασμα του χρόνου. Συμφωνήσανε τότε να ετοιμασθεί ένα πρώτο κείμενο για το περιοδικό μας. Ίσως αυτό να γίνει η αφορμή για κάτι καλύτερο στο μέλλον!
Αυτό ήταν! Από τότε ο Κώστας με το Δώρη έπιασαν δουλειά. Και τι δουλειά! Δουλειά που δεν την είχαν ξανακάνει ποτέ! Ο Κώστας να αφηγείται μπροστά στο μαγνητόφωνο και ο Δώρης να απομαγνητοφωνεί και να καθαρογράφει. Και μ’ αυτόν τον τρόπο μπορέσαμε να διαμορφώσουμε ένα πρώτο κείμενο που επικεντρώνεται περισσότερο στην ιστορία του ερασιτεχνικού ποδοσφαίρου της πόλης μας, από τη γέννησή του και μέχρι το 1966 όταν το ποδόσφαιρο έγινε επαγγελματικό. Επισημαίνουμε ότι δεν έγιναν παρεμβάσεις στο αφηγηματικό κείμενο, πλην ελαχίστων συντακτικών μικροδιορθώσεων αφ’ ενός μεν για να μην  αλλοιωθεί το ύφος του αφηγητή, αφ’ ετέρου δε γιατί ο λόγος του Κώστα Κόκκα είναι, από μόνος του, γλαφυρός και λυρικός.
Καταλήγοντας εκφράζουμε τις θερμές μας ευχαριστίες στον Κώστα Κόκκα, που μας εμπιστεύθηκε το πολύτιμο αρχείο του και τις αναμνήσεις του από τα νεανικά αθλητικά του χρόνια.

Η Συντακτική Επιτροπή

Υ.Γ. Θα ήταν μεγάλη μας παράλειψη εάν δεν κάναμε μία ιδιαίτερη αναφορά στην τεράστια συμβολή των Ισίδωρου (Δώρη) Ζήκου και του Σάκη Δάλλα οι οποίοι, εκτός από την διεκπεραίωση της ουσιαστικής εργασίας, είχαν αναλάβει και το έργο της συνεχούς εμψύχωσης όλων μας. Χωρίς αυτούς ίσως να μην καταφέρναμε ποτέ να φτάσουμε μέχρι τη παρούσα έκδοση.
Η φωτογράφιση και η επεξεργασία του αρχειακού υλικού έγινε από τον Λάζαρο Σακελλαρίου.
ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΠΟΡΕΙΑ ΤΩΝ ΕΡΑΣΙΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΩΝ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

Η αθλητική ιδέα άρχισε να ξαναγεννιέται στην ελεύθερη και στην υπόδουλη Ελλάδα μετά την αναβίωση των Ολυμπιακών Αγώνων του 1865, 1870, 1875 και 1888 που εμπνεύστηκε και χρηματοδότησε ο Βορειοηπειρώτης Εθνικός Ευεργέτης Ευαγγέλης Ζάππας μαζί με τον ανιψιό του Κωνσταντίνο Ζάππα. Οι πρώτοι Γυμναστικοί, όπως λέγονταν τότε, Σύλλογοι που ιδρύθηκαν ήταν ο "Ορφέας - Πανιώνιος" (1890), ο "Απόλλων" (1891) στη Σμύρνη, ο "Πανελλήνιος Γ.Σ. " (1891) και ο "Εθνικός Γ.Σ." (1891) στην Αθήνα. Η Ζωσιμαία Σχολή ήταν εκείνα τα χρόνια το κέντρο της παιδείας και της υποδοχής κάθε ελληνικής ιδέας. Έτσι λοιπόν πολύ γρήγορα εντάχθηκαν στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα της Ζωσιμαίας Σχολής η εκγύμναση των νέων και η καλλιέργεια της αθλητικής άμιλλας.
Στη φωτογραφία του 1907 απεικονίζεται η επίδειξη των γυμναστικών ικανοτήτων των μαθητών που γίνεται στο χώρο του "ατ παζάρ" παρουσία των αρχών της πόλης και του λαού (σε πρώτο πλάνο ο Γυμνασιάρχης Γ. Καλούδης) γεγονός που μας επιτρέπει να πιθανολογήσουμε ότι ο αθλητισμός στα Γιάννινα γεννήθηκε μέσα στη Ζωσιμαία Σχολή.

Φαίνεται ότι ο χώρος που γίνονταν, παλιά, το εμπόριο των αλόγων (αλογοπάζαρο - τουρκιστί "ατ παζάρ") χρησιμοποιούνταν παράλληλα και για δημόσιες εκδηλώσεις όπως π.χ. οι Γυμναστικές Επιδείξεις της Ζωσιμαίας. Αμέσως μετά την απελευθέρωση από τον Τουρκικό ζυγό ο χώρος αυτός, όπου σήμερα γίνεται η Λαϊκή Αγορά της Αγίας Μαρίνας, με πρωτοβουλία του Στρατού και με τη βοήθεια του Δήμου Ιωαννιτών, διαμορφώθηκε κατάλληλα και πήρε την επίσημη ονομασία "ΓΥΜΝΑΣΤΗΡΙΟΝ ΣΤΡΑΤΟΥ & ΔΗΜΟΥ". Εκεί διεξάγονταν, μετά την απελευθέρωση, μόνο αγώνες κλασικού αθλητισμού ενώ οι αγώνες ποδοσφαίρου γίνονταν στον Ακραίο. Ήταν εντυπωσιακή η προσέλευση του κόσμου σ' αυτούς τους αγώνες γεγονός που αποδεικνύει το πόσο πολύ αγαπήθηκε ο αθλητισμός στα Γιάννινα.


Το πρώτο αθλητικό σωματείο εμφανίζεται στα Γιάννινα το 1918. Τότε ιδρύεται, από φιλοπρόοδους ανθρώπους της πόλης, ο "ΗΡΑΚΛΗΣ'' με τμήματα ποδοσφαίρου, μαντολινάτας και χορωδίας. Το 1918 ο γιος του Βέλγου Προξένου στα Ιωάννινα Εμμανουήλ Ντεμπουσόν, μαζί με τον πρωτεργάτη του Γιαννιώτικου αθλητισμού Αρίστιππο Χαντέλη και άλλους επιφανείς πολίτες της πόλης, όπως ήταν ο έμπορος Ιωάννης Νιτσίδης, ο φαρμακέμπορος Λέων Θεμελής, ο λογοτέχνης Άλκης Μάνθος κ.α. αποτέλεσαν το πρώτο Διοικητικό Συμβούλιο της ομάδας. Ο σύλλογος αυτός έδωσε ορισμένους αγώνες στο γήπεδο ή μάλλον στο χωράφι "Κίσλα'' που βρίσκονταν στον Ακραίο, στο χώρο που εδρεύουν σήμερα στρατιωτικά τμήματα της VΙΙΙης Μεραρχίας. Δεν έχω καμιά πληροφορία για τα χρώματα που χρησιμοποιούσε ο "Ηρακλής'' αν και ο πιθανότερος συνδυασμός πρέπει να ήταν το μπλε και το άσπρο.

Ο "Ηρακλής'' δραστηριοποιήθηκε σαν ποδοσφαιρική ομάδα μέχρι το 1925 οπότε αποσπάστηκε το τμήμα του ποδοσφαίρου και οι ποδοσφαιριστές του ίδρυσαν τον "ΠΥΡΡΟ''. Βέβαια τα άλλα τμήματα του "Ηρακλή'', δηλαδή η χορωδία και η μαντολινάτα, παρέμειναν δραστήρια μέχρι το 1948 και μάλιστα στην πλατεία Γ. Σταύρου υπήρχε ένας κατασκευαστής οργάνων, ονόματι Καλύβας, ο οποίος τους προμήθευε μουσικά όργανα και τα επισκεύαζε όταν χρειαζόταν.
Ο "Πύρρος'' λοιπόν ιδρύθηκε το 1925 με τμήματα ποδοσφαίρου και στίβου και τα χρώματά του ήταν το μαύρο και το άσπρο. Έδρασε μέχρι το 1932 και ήταν πάρα πολύ ισχυρή ομάδα, η μοναδική ποδοσφαιρική ομάδα που αντιπροσώπευε πάρα πολύ καλά την πόλη. Η φήμη της είχε περάσει τα σύνορα της πόλης και της Ηπείρου και έπαιξε και στην Αλβανία ακόμη, παρά τις δύσκολες συνθήκες μετακινήσεως της εποχής εκείνης. Πρόεδρος του συλλόγου ήταν ο Σπύρος Αποστολίδης υπάλληλος Δημοσίου και ένας εκ των συμβούλων ήταν ο Βασίλειος Ιωαννίδης, υπάλληλος του Δημαρχείου.

Το 1927 με πρωτοβουλία των: α) Γεωργίου Πουτέτση, υπαλλήλου του Υγειονομικού Κέντρου Ιωαννίνων και αργότερα Διευθυντού Προνοίας του Τμήματος Ηπείρου και β) Ελευθερίου Δημητριάδη, Προέδρου του Εργατικού Κέντρου Ιωαννίνων, ιδρύθηκε ο “ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΣ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ” ο οποίος είχε μόνο ποδοσφαιρικό τμήμα. Ο ''Ολυμπιακός'' χρησιμοποιούσε για χρώματα της φανέλας του το κόκκινο και το άσπρο και δραστηριοποιήθηκε μέχρι το 1932, δηλαδή μέχρι τη χρονιά που ενώθηκαν όλα τα Σωματεία της πόλης για να ιδρύσουν τον ''ΠΑΣ Αβέρωφ''.
Το 1928 ιδρύεται ο “ΑΤΡΟΜΗΤΟΣ” και τα χρώματα της στολής του ήταν το πράσινο και το άσπρο. Ο Σύλλογος αυτός συμφώνησε, το 1932, να γίνει η συγχώνευση και να ιδρυθεί ο ''ΠΑΣ Αβέρωφ'' οπότε έπαψε να υφίσταται μέχρι το 1936 που επανεμφανίζεται με το όνομα “ΑΤΡΟΜΗΤΟΣ 4ης ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ” και συνεχίζει, μετά την απελευθέρωση και πάλι με το όνομα ''Ατρόμητος''.
Εκτός απ' αυτές τις τρείς ομάδες υπήρχε, όπως αποδεικνύεται από το συμφωνητικό ίδρυσης του “ΠΑΣ ΑΒΕΡΩΦ” και μία τέταρτη ομάδα, η ''ΝΙΚΗ'' για την οποία όμως δεν διαθέτω κανένα στοιχείο, ούτε έχω ακούσει κάτι γι' αυτή.
Το 1932 έγινε μία συμφωνία μεταξύ των συλλόγων ''Πύρρος'',  ''Ολυμπιακός'', ''Ατρόμητος'' και ''Νίκη'', οι σύλλογοι αυτοί συγχωνεύθηκαν και δημιουργήθηκε μια νέα ομάδα με το όνομα Πανηπειρωτικός Αθλητικός Σύλλογος Αβέρωφ δηλαδή ο “ΠΑΣ ΑΒΕΡΩΦ”, που πήρε το όνομά του προς τιμήν του μεγάλου Εθνικού Ευεργέτου Γεωργίου Αβέρωφ, του Μεγάλου τέκνου της Ηπείρου. Όταν έγινε αυτή η συγχώνευση όλα τα Διοικητικά Συμβούλια των Συλλόγων συμφωνήσανε, με συμβολαιογραφική πράξη, ότι στο εξής δεν θα εμφανιστούν τα ονόματα ''Πύρρος'', ''Ατρόμητος'', ''Ολυμπιακός'' και ''Νίκη''.
Ο ''Αβέρωφ'' ονομάσθηκε Πανηπειρωτικός Αθλητικός Σύλλογος ΠΑΣ, διότι στις τάξεις του υπήρχαν ποδοσφαιριστές και αθλητές σχεδόν από όλη την Ήπειρο, την Άρτα, την Πρέβεζα κ.λ.π. Αυτό λοιπόν σημαίνει ΠΑΣ, που το φόρεσε καπέλο και ο σημερινός ''ΠΑΣ ΓΙΑΝΝΕΝΑ''.
Τα ποδοσφαιρικά παιχνίδια διεξάγονταν αρχικά στον Ακραίο, εκεί που είναι σήμερα οι στρατιωτικές εγκαταστάσεις του πυροβολικού και που, όπως ακούγεται εδώ και πολλά χρόνια, θα αποδοθεί σύντομα στο Δήμο. Λίγο αργότερα το γήπεδο ποδοσφαίρου μετακομίζει στο κέντρο της πόλης για ευνόητους λόγους. Η απόσταση από την πόλη μέχρι τον Ακραίο την εποχή εκείνη φάνταζε τεράστια και, δεδομένου ότι δεν υπήρχαν μέσα μεταφοράς, οι θεατές που παρευρίσκονταν στις συναντήσεις αυτές ήταν λιγοστοί. Επελέγη λοιπόν ως χώρος διεξαγωγής των αγώνων ποδοσφαίρου, η πλατεία Ομονοίας η οποία βρισκόταν στο πίσω μέρος του Στρατηγείου της VIIIης Μεραρχίας και των παλαιών στρατώνων που κατεδαφίστηκαν στη δεκαετία του 1960, εκεί που σήμερα είναι το μικρό πάρκο 'Λιθαρίτσια'. Πολύς κόσμος παρακολουθούσε τους αγώνες και γρήγορα το ποδόσφαιρο έγινε δημοφιλές άθλημα, γι' αυτό και προόδευσε αρκετά. Έτσι, μετά από κάμποσα χρόνια, ο χώρος δεν ήταν επαρκής πλέον και το γήπεδο μεταφέρθηκε εκεί που είναι σήμερα.
Την εποχή εκείνη δεν υπήρχαν θεσμοθετημένα πρωταθλήματα ή άλλου είδους οργανωμένες αθλητικές δραστηριότητες. Διοργανώνονταν με πρωτοβουλία των διοικήσεων των συλλόγων ποδοσφαιρικοί αγώνες κατά τη διάρκεια των εορτών του Πάσχα ή των Χριστουγέννων και βέβαια σε κάθε άλλη ευκαιρία που τους παρουσιαζόταν. Για παράδειγμα, ο γνωστός σε όλους τους παλιούς Γιαννιώτες Γεράσιμος Καραμπουΐκης, έπαιρνε στο τηλέφωνο τον επίσης πασίγνωστο Θόδωρο Μαρκή της Αθλητικής Ένωσης Πρεβέζης και τον Βίκτωρα Σακκά από την Άρτα και κανόνιζαν τις συναντήσεις. Προβλήματα ανυπέρβλητα τις περισσότερες φορές, δηλαδή η μεταφορά, η διαμονή, η σίτιση των παικτών και άλλα, που σήμερα φαίνονται αστεία, την εποχή εκείνη ήταν τεράστια και οι διοικούντες τους συλλόγους έχωναν βαθιά το χέρι τους στην τσέπη. Επίσης τα σωματεία κανόνιζαν ποδοσφαιρικούς αγώνες με διάφορες ομάδες που συγκροτούνταν εκ των ενόντων όπως π.χ. με την VΙΙΙ Μεραρχία, τους προσκόπους, τους δασκάλους κ.λ.π.

Κατά την περίοδο της δικτατορίας του Μεταξά και μέχρι και την έναρξη του Ελληνοϊταλικού πολέμου, δηλαδή από το 1936 μέχρι το 1940, επικρατεί μια ιδιόμορφη κατάσταση. Το καθεστώς Μεταξά ιδρύει την Ε.Ο.Ν. (Εθνική Οργάνωση Νέων) και μέσα απ' αυτήν προωθεί τον αθλητισμό με πλούσια χρηματοδότηση και άρτια οργάνωση αλλά δεν πειράζει τα υπάρχοντα αθλητικά σωματεία τα οποία συνεχίζουν κανονικά τις δραστηριότητές τους. Οι αθλητικές συναντήσεις διεξάγονταν μεταξύ των διαφόρων περιφερειακών τμημάτων της Ε.Ο.Ν. και οι νέοι μεταφέρονταν στους τόπους διεξαγωγής των αγώνων με λεωφορεία ή φορτηγά, σιτίζονταν ή διανυκτέρευαν με δαπάνες της πολιτείας. Στα Γιάννενα η γενική εποπτεία των αθλητικών διοργανώσεων και ποδοσφαιρικών αγώνων είχε ανατεθεί από την Κυβέρνηση στον Γυμναστή - Καθηγητή Βασίλειο Δερδεράκη.

Το 1936, κάποιοι παλιοί οπαδοί του, θέλησαν να επανιδρύσουν τον ''Ατρόμητο''. Επειδή όμως από τη συμφωνία του 1932 δεν επιτρέπονταν να χρησιμοποιηθεί το παλιό όνομα και, για να τηρηθούν οι τύποι, η ομάδα επανεμφανίζεται με επίσημο τίτλο το όνομα ''ΑΤΡΟΜΗΤΟΣ 4ης ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ''. Όπως ήταν φυσικό όμως οι οπαδοί της νέας ομάδας, αλλά και οι υπόλοιποι φίλαθλοι, δεν χρησιμοποιούσαν ολόκληρο το καινούργιο όνομα αλλά το σκέτο και γνωστό τους από το παρελθόν ''Ατρόμητος''. Την ίδια χρονιά και μετά το ''σπάσιμο'' της συμφωνίας του 1932 άρχισε, σιγά - σιγά , να επαναδραστηριοποιείται και ο ''Ολυμπιακός''.
Κατά τη διάρκεια του Ελληνοϊταλικού πολέμου δεν ήταν δυνατόν να υπάρξει βέβαια καμία αθλητική δραστηριότητα. Οι αθλητές, όπως και τα υπόλοιπα νιάτα της Ελλάδας έλαβαν μέρος στο ένδοξο έπος του 40, ένας απ' αυτούς, ο Λοχίας Κωνσταντίνος Κούρτιος (Αβέρωφ), έπεσε υπέρ πατρίδος την 21η Φεβρουαρίου 1941 ενώ δυο άλλοι, ο Γεώργιος Λύκας (Αβέρωφ) και ο Ιωάννης Τσαπάρας (Ατρόμητος) συγκαταλέγονται στους τραυματίες του αγώνα του έθνους.
Ύστερα ακολούθησαν τα μαύρα χρόνια της κατοχής και του αδελφοκτόνου σπαραγμού. Σ' αυτά τα χρόνια διαδραματίσθηκαν κάποιες ιστορίες σχεδόν απίστευτες, ιστορίες που καταδεικνύουν όμως τη δύναμη του αθλητισμού. Δεν είναι παραμύθι το γεγονός ότι κατά τη διάρκεια των Ολυμπιακών αγώνων στην αρχαιότητα οι πολεμικές εχθροπραξίες σταματούσαν. Κάτι ανάλογο συνέβη και στη σύγχρονη εποχή. Για να μη διαταραχθεί όμως η σειρά καταγραφής της ιστορίας των αθλητικών Σωματείων των Ιωαννίνων θα αναφερθώ αργότερα σ' αυτά τα προσωπικά βιώματα και τις αναμνήσεις μου.
Το 1961 αποφασίστηκε η συγχώνευση του ''Ατρομήτου'' και του "Ολυμπιακού'' από την οποία προέκυψε ο ΑΘΛΗΤΙΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ (Α.Ο.Ι.).
Έτσι λοιπόν η παρουσία των αθλητικών σωματείων τα Γιάννινα καταγράφεται ως εξής:
1918 : Ηρακλής
1925 : Πύρρος,
1927 : Πύρρος, Ατρόμητος
1928 : Πύρρος, Ατρόμητος, Ολυμπιακός, (Νίκη;)
1932 : Αβέρωφ
1936 : Αβέρωφ, Ατρόμητος 4ης Αυγούστου, Ολυμπιακός
1945 : Αβέρωφ, Ατρόμητος, Ολυμπιακός
1961 : Αβέρωφ, Αθλητικός Όμιλος Ιωαννίνων (Α.Ο.Ι.)
1966 : Συγχώνευση Σωματείων. Δημιουργία των επαγγελματικών ΠΑΣ ΓΙΑΝΝΙΝΑ και ΜΠΙΖΑΝΙ
Το ερασιτεχνικό ποδόσφαιρο των Ιωαννίνων κατόρθωσε να διανύσει αυτήν τη διαδρομή των 50, περίπου, χρόνων και να προσφέρει τη χαρά της άθλησης στους νέους, χάρις στην συμπαράσταση των φιλάθλων και στην μεγάλη προσπάθεια των διοικητικών παραγόντων και ιδίως των εκάστοτε προέδρων οι οποίοι, πολύ συχνά, εκαλούντο να καταβάλουν εξ ιδίων και τις δαπάνες λειτουργίας των σωματείων. Αισθάνομαι την υποχρέωση να αναφέρω, τιμητικά, τα ονόματα όσων διετέλεσαν Πρόεδροι των Συλλόγων της πόλης μας:

ΗΡΑΚΛΗΣ: Χαντέλης Αρίστιππος (Έμπορος - Κηροπλάστης)
ΠΥΡΡΟΣ: Αποστολίδης Σπύρος (Υπάλληλος Δημοσίου)
ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΣ: Πουτέτσης Γεώργιος (Υπάλληλος του Υγειονομικού Κέντρου Ιωαννίνων και αργότερα Διευθυντής Προνοίας του Τμήματος Ηπείρου), Δημητριάδης Ελευθέριος (Πρόεδρος του Εργατικού Κέντρου Ιωαννίνων), Πανταζής Διονύσιος (Διευθυντής Τυροκομικής Σχολής) και Πανταζής Πάνος (Γεωπόνος).
ΑΤΡΟΜΗΤΟΣ: Κόντος Τηλέμαχος (υπάλληλος Στρατολογίας), Σιόμπος Κωνσταντίνος (έμπορος), Βενέτης Κωνσταντίνος (Πρόεδρος Αναπήρων και Θυμάτων Πολέμων), Σακκάς Γρηγόριος (δημοσιογράφος και, μετέπειτα, Νομάρχης Καρδίτσας και Δήμαρχος Ιωαννίνων), Γεωργιάδης Γεώργιος (δικαστικός υπάλληλος, με προσφορά στον αθλητισμό- αρχικά σαν ποδοσφαιριστής του Ολυμπιακού και του Ατρομήτου και μετά σαν διοικητικός παράγων - 30 ετών, περίπου, ), Συγκούνας Σπύρος (συμβολαιογράφος), Μελανίδης Γεώργιος (ιατρός), και Κωνσταντόπουλος Σπύρος (εφοριακός).
ΑΒΕΡΩΦ: Χρηστίδης Στέφανος (ιατρός), Ζαλίγκας Κωνσταντίνος (έμπορος), Κυρκόπουλος Γεώργιος (δικηγόρος), Σακκάς Γρηγόριος (δημοσιογράφος και, μετέπειτα, Νομάρχης Καρδίτσας και Δήμαρχος Ιωαννίνων), Μητροκώστας Κωνσταντίνος (δικηγόρος), Ματσόπουλος Κωνσταντίνος (ιατρός), Γιαννής Περικλής (ιατρός, προσέφερε τις υπηρεσίες του στον αθλητισμό - σαν αθλητής στίβου και σαν διοικητικός παράγων - επί 35 χρόνια), Παπασταύρου Ιωάννης (γεωπόνος), Μάντζιος Χαρίλαος (ιατρός), Φίλιος Αχιλλέας (ιατρός), Δαβαρτζίκης Κωνσταντίνος (έμπορος), Φρίγκας Λάκης (Διευθυντής Νομαρχίας) και Παπαπάνος ……. (Διευθυντής Δ.Ε.Η.).


Αρίστιππος Χαντέλης.
Πρόεδρος των τμημάτων Ποδοσφαίρου, Μαντολινάτας και Χορωδίας του ΗΡΑΚΛΗ. Σπουδαίος αθλητής και ποδοσφαιριστής αποκαλούμενος "Κραταιός"
Πέρασαν 70 χρόνια από τότε που πρωτοασχολήθηκα με το ερασιτεχνικό ποδόσφαιρο. Οι αναμνήσεις και οι φωτογραφίες από την αθλητική μου ζωή είναι η πιο ευχάριστη συντροφιά μου. Ο Σύλλογος Αποφοίτων Ζωσιμαίας Σχολής μου έδωσε την ευκαιρία να παρουσιάσω μερικά στοιχεία από την ιστορία του ερασιτεχνικού ποδοσφαίρου των Ιωαννίνων και να αναφερθώ σε αθλητικά γεγονότα όπως τα έζησα ο ίδιος. Όμως τα 70 χρόνια είναι πολλά! Μπορεί να λησμόνησα αρκετά πράγματα ή να μου διέφυγαν ονόματα ή γεγονότα. Είμαι όμως βέβαιος ότι τα κενά αυτά θα συμπληρωθούν με την συμβολή των αναγνωστών του περιοδικού ΖΩΣΙΜΑΔΕΣ.

ΣΤΑΔΙΟ "ΧΟΤΖΑ"

Το 1934, μετά από πρόταση του χειρουργού-γιατρού Περικλή Γιαννή και τις άοκνες και πείσμονες προσπάθειες του τότε Μητροπολίτη Ιωαννίνων και αργότερα Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος Σπυρίδωνος (Βλάχου), οι αθλητικές εγκαταστάσεις μεταφέρθηκαν στη θέση όπου βρίσκεται σήμερα το Εθνικό στάδιο των ''Ζωσιμάδων''. Στην περιοχή αυτή τότε, υπήρχε ένας εκτεταμένος χώρος ο λεγόμενος ''χωράφι του Χότζα'', που προφανώς ανήκε κάποτε σε κάποιο Χότζα, το οποίο όμως ήταν μικρό για να καλύψει τις ανάγκες ενός μόνιμου σταδίου της πόλης. Τότε ο Μητροπολίτης Σπυρίδων επισκέφτηκε αυτοπροσώπως την περιοχή η οποία περιστοιχιζόταν από φτωχά μικρόσπιτα που διέθεταν μικρούς κήπους και χωραφάκια. Με φλογερά πατριωτικά λόγια έπεισε τους περίοικους του γηπέδου αυτού, να παραχωρήσουν μέρος των ιδιοκτησιών τους ώστε να δημιουργηθεί η προβλεπόμενη έκταση και τελικά να χτισθεί ένα αξιοπρεπές στάδιο όπου θα γυμναζόταν η νεολαία μας. Έτσι λοιπόν δημιουργήθηκε το πρώτο αξιοπρεπές στάδιο στην πόλη μας.

ΚΑΘΕΣΤΩΣ 4ης ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ - Ε.Ο.Ν.

Το καθεστώς ιδρύει την Ε.Ο.Ν. (Εθνική Οργάνωση Νέων) και μέσα απ' αυτήν προωθεί τον αθλητισμό με πλούσια χρηματοδότηση και άρτια οργάνωση. Διοργανώνονται αθλητικές συναντήσεις, κυρίως κλασικού αθλητισμού αλλά και ποδοσφαίρου, αγώνες ποδηλασίας ανδρών και γυναικών και γενικά υπάρχει ένας έντονος οργασμός αθλητικών δραστηριοτήτων. Η ομάδα της XVIII Περιφέρειας (Ιωάννινα) εσάρωσε σε νίκες όλες τις άλλες περιφέρειες της Ε.Ο.Ν.

ΑΒΕΡΩΦ 1936 - 1940:

Κατά την περίοδο 1936 - 1940 η Ε.Ο.Ν. κυριαρχεί στις αθλητικές δραστηριότητες αλλά δεν πειράζει τα υπάρχοντα Αθλητικά Σωματεία. Δεν τα διαλύουν αλλά ούτε και τα ενισχύουν. Αντίθετα, στις αθλητικές συναντήσεις που διεξάγονται μεταξύ των νεολαιών των διαφόρων περιφερειών, οι αποστολές της Ε.Ο.Ν. απαρτίζονται, κυρίως, από αθλητές και ποδοσφαιριστές των Σωματείων του Αβέρωφ και Ατρομήτου, οι οποίοι παραχωρούνται στην Ε.Ο.Ν. υπό τύπον δανεισμού και επιστρέφουν στα σωματεία τους μετά το πέρας των αγώνων.
Η δραστηριότητα των αθλητικών σωματείων συνεχίζεται κανονικά μέχρι την έναρξη του ελληνοϊταλικού πολέμου.

ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΔΕΡΔΕΡΑΚΗΣ - ΑΓΩΝΕΣ SIX AT SITE

Ο Βασίλειος Δερδεράκης προσέφερε πάρα πολλά στον αθλητισμό της πόλης μας και υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους πιονιέρους του Γιαννιώτικου αθλητισμού. Καταγόταν από την Αθήνα, και ήταν ποδοσφαιριστής του "Απόλλωνα Αθηνών" που ήταν τότε από τις ισχυρότερες ομάδες της Ελλάδας. Όταν αποφοίτησε από τη Γυμναστική Ακαδημία, διορίστηκε πρώτα στην Άρτα και μετά μετατέθηκε στη Ζωσιμαία Σχολή Ιωαννίνων και έκτοτε έμεινε μέχρι της συνταξιοδοτήσεώς του στην πόλη μας. Ήρθε παντρεμένος από την Αθήνα και απέκτησε δύο κόρες μία εκ των οποίων παντρεύτηκε στα Γιάννενα τον Οδοντίατρο Απόστολο Νικάκη ο οποίος πρόσφατα έχασε τη ζωή του σε τροχαίο. Πέραν των γνώσεών του ως Γυμναστού, υπήρξε και ο πρώτος προπονητής ποδοσφαίρου στις ομάδες του Πας Αβέρωφ και του Ατρομήτου.
Ο Βασίλειος Δερδεράκης εισήγαγε, καθ' υπόδειξη Ανωτέρου Αξιωματικού του Αγγλικού Στρατού στα Γιάννινα, και διοργάνωσε, για πρώτη και τελευταία φορά στην Ελλάδα, τους αγώνες ποδοσφαίρου six at site, δηλαδή με έξι παίκτες για κάθε ομάδα, κάτι ανάλογο με το σημερινό 5Χ5. Στην φωτογραφία φαίνονται οι ομάδες του ''Αβέρωφ'', του ''Ατρομήτου'' και του ''Ολυμπιακού'' που συμμετέχουν σε ένα "τουρνουά" αγώνων six at site, όπου ο κάθε αγώνας διαρκούσε μισή ώρα και ο Πρωταθλητής αναδεικνύονταν την ίδια μέρα. Στο μέσο της φωτογραφίας εικονίζεται ο δραστήριος και προοδευτικός υπηρέτης του αθλητισμού και εμπνευσμένος δάσκαλος Βασίλης Δερδεράκης , διαιτητής του "τουρνουά".

ΑΤΡΟΜΗΤΟΣ 1945    ΑΒΕΡΩΦ 1948

Αμέσως μετά την απελευθέρωση η αθλητική ζωή της πόλης άρχισε να ξαναβρίσκει, δειλά - δειλά, το δρόμο της παρ' όλο ότι δεν ξέραμε εάν στην επόμενη αθλητική συνάντηση θα ξαναβρισκόμασταν παρόντες όλοι μαζί. Στο Έπος του ΄40 η αθλητική οικογένεια θρήνησε μόνο έναν νεκρό, τον Κωνσταντίνο Κούρτιο. Στον εμφύλιο σπαραγμό χάσαμε πάρα πολλούς φίλους συμπαίκτες μας.

ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΣ 1953

Ο Πρόεδρος του ''Ολυμπιακού Ιωαννίνων'' Γεώργιος Πουτέτσης μετά τον πόλεμο ήταν διευθυντής Προνοίας στην περιοχή Ιωαννίνων. Με την ιδιότητά του αυτή παρεχώρησε, στα ποδοσφαιρικά κυρίως τμήματα των συλλόγων, μερικές παράγκες από ξύλο και πισσόχαρτο ίδιες μ' αυτές που διέθετε η Πρόνοια για τη στέγαση των ανταρτοπλήκτων στην περίοδο του εμφυλίου πολέμου. Οι παράγκες αυτές πρέπει να στήθηκαν το 1948 ή το 1949 και χρησιμοποιήθηκαν σαν τα πρώτα αποδυτήρια, ο θεός να τα έκανε αποδυτήρια!. Μέχρι τότε χρησιμοποιούσαμε για αποδυτήρια τα σπίτια των συμπαικτών μας Μιχάλη Πασχαλάκη, Γιώργου Νικολαΐδη, Αναστασίου Νότσικα και Μιχάλη Τζουβάρα ή Χαβά. Το σπίτι του τελευταίου ήταν μέσα στο γήπεδο "Χότζα".

Ο Ολυμπιακός ενισχύθηκε σε έναν αγώνα που "έδωσε" το 1953 από τον σπουδαίο ποδοσφαιριστή του Ολυμπιακού Πειραιώς και της Εθνικής Ελλάδος Θανάση Μπέμπη.
Η σύνθεση του Ολυμπιακού σ' αυτόν τον αγώνα ήταν η εξής:
Νίκος Κήττας, (.......), Στέφανος Λιούτας, Κ. Χριστόπουλος, Πάνος Ζούμπας, Θανάσης Μπέμπης, Παπαδημητρίου ή Πετρούλας, Γεώργιος Χριστόπουλος, Δ. Ματσούκας, Απόστολος Μανουσαρίδης, Γεώργιος Γάκης, Μιχάλης Κήττας, Μισθός, Μάτσιας και (....).

ΔΙΧΤΥΑ

Μέχρι το 1944 τα τέρματα ήταν κατασκευασμένα από ξύλινα δοκάρια. Στα πρώτα χρόνια τα δοκάρια που στήνονταν ήταν πρόχειρες κατασκευές και πολλές φορές γκρεμίζονταν κάτω είτε από μια δυνατή μπαλιά, είτε από κάποιον αθλητή που δεν μπορούσε να συγκρατήσει τη φόρα του και έπεφτε επάνω τους. Και μετά άντε να ξαναστήσεις τα δοκάρια για να συνεχιστεί ο αγώνας. Αργότερα τα δοκάρια στηρίζονταν καλά στο έδαφος και έτσι δεν είχαμε τέτοια προβλήματα.
Όμως μέχρι το 1944 τα τέρματα δεν είχαν ποτέ δίχτυα γεγονός που αποτελούσε την αφορμή για συνεχείς διαφωνίες για το ... εάν η μπάλα μπήκε γκόλ ή πέρασε έξω από τα δοκάρια. Οι καυγάδες γι αυτό το λόγο δεν είχαν τελειωμό!
Τον Οκτώβριο του 1944, όταν είχαν φύγει οι Γερμανοί από τα Γιάννινα, περπατούσαμε, με τον συναθλητή μου και μετέπειτα, ανάπηρο πολέμου Χρήστο Παπαντωνίου και περάσαμε δίπλα από το γήπεδο του Ακραίου που το χρησιμοποιούσαν οι Γερμανοί για να παίζουν ποδόσφαιρο μεταξύ τους. Βλέπουμε τότε να κρέμονται από τα δοκάρια δίχτυα τα οποία ήταν δίχτυα παραλλαγής που χρησιμοποιούσαν για να καλύπτουν τα κανόνια. Αμέσως ορμάμε, ξηλώνουμε τα δίχτυα και τα φορτωνόμαστε στην πλάτη μας, ένα εγώ και ένα ο Χρήστος και τα μεταφέραμε στο στάδιο. Βρήκαμε και πρόκες, τα καρφώσαμε κακήν κακώς στα δοκάρια και μετά καθίσαμε και απολαμβάναμε πανευτυχείς το έργο μας. Επιτέλους είχαμε δίχτυα στα τέρματα!

ΓΗΠΕΔΟ "ΖΩΣΙΜΑΔΕΣ"

Στην αρχή η Μητρόπολη διέθεσε αρκετά χρήματα για την περίφραξη του νέου σταδίου χτίζοντας ένα τεράστιο πέτρινο τοίχο ολόγυρα. Λίγο αργότερα, περίπου στα 1959 με 1960 η Μητρόπολη χτίζει, στη βόρεια μεγάλη πλευρά του σταδίου, μια κερκίδα χωρητικότητας περίπου πεντακοσίων θεατών, με απώτερο σκοπό να εξασφαλίσει την ιδιοκτησία του σταδίου, δεδομένου ότι δεν υπήρχε τίποτε που να αποδεικνύει την κυριότητά του. Το καθεστώς αυτό κράτησε μέχρι τη Δικτατορία των Συνταγματαρχών, οπότε σε μία επίσκεψη του τότε Γενικού Γραμματέα Αθλητισμού Κωνσταντίνου Ασλανίδη ο οποίος, βλέποντας τον τεράστιο αυτό χώρο στη μέση της πόλης, εντυπωσιάσθηκε θετικά και ζήτησε να γίνει το γρηγορότερο μία μελέτη που να βεβαιώνει ότι μπορεί να κατασκευασθεί ένα αξιοπρεπές στάδιο, αντάξιο της ιστορικής πόλης των Ιωαννίνων. Όπως ήταν φυσικό τέθηκε θέμα ιδιοκτησίας του γηπέδου, διότι δεν ήταν δυνατόν να εκταμιεύονται χρήματα από τη Γενική Γραμματεία Αθλητισμού και ιδιοκτήτης να είναι η Μητρόπολη. Τελικά το αγόρασε το κράτος κι' έτσι έληξε οριστικά το θέμα.

ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΤΩΝ ΑΓΩΝΩΝ ΠΡΙΝ ΤΟ 1952
Μέχρι το 1952 δεν υπήρχαν θεσμοθετημένα Πρωταθλήματα ή άλλου είδους οργανωμένες αθλητικές δραστηριότητες. Οι ποδοσφαιρικοί αγώνες διοργανώνοταν, με πρωτοβουλία των διοικήσεων των συλλόγων, κατά τη διάρκεια των εορτών του Πάσχα ή των Χριστουγέννων και σε κάθε άλλη ευκαιρία που τους παρουσιαζόταν.
Σ' αυτούς τους αγώνες συμμετείχαν εκτός από τα γνωστά αθλητικά Σωματεία και οι ομάδες των Προσκόπων, των δασκάλων, της VIII Μεραρχίας ή μονάδων του Στρατού κ.λ.π.. Πολύ συχνά γίνονταν και αγώνες μικτών ομάδων όπως π.χ. Μικτή Ιωαννίνων εναντίον Μικτής Αθηνών ή Μικτής Κερκύρας. Επίσης οι ομάδες της πόλης μας προσκαλούσαν και ομάδες των Αθηνών και η πρώτη συνάντηση εναντίον ομάδας Α' Κατηγορίας διεξήχθη το 1951 όταν ο Αβέρωφ αντιμετώπισε τον Πανιώνιο (ήρθε στα Γιάννινα αεροπορικώς με Ντακότα).
Δεν υπήρχαν επίσημα δελτία ποδοσφαιριστών και πολλές φορές ποδοσφαιριστές του Αβέρωφ εκαλούντο να ενισχύσουν τον Ατρόμητο όταν αυτός αγωνίζονταν εναντίον μιας μεγάλης ομάδας και το αντίστροφο.

ΙΔΡΥΣΗ ΤΗΣ Ε.Π.Σ.ΗΠ - ΕΠΙΣΗΜΑ ΠΡΩΤΑΘΛΗΜΑΤΑ

Το 1952 ιδρύθηκε η Ένωση Ποδοσφαιρικών Σωματείων Ηπείρου (Ε.Π.Σ.ΗΠ.), εκδίδονταν πλέον δελτία ποδοσφαιριστών με τα οποία οι παίκτες δεσμεύονταν με τα Σωματεία τους, καθιερώθηκαν κανόνες για την μεταγραφή των ποδοσφαιριστών και οι ομάδες μας συμμετείχαν πλέον στα επίσημα περιφερειακά πρωταθλήματα και αργότερα στα Εθνικά Πρωταθλήματα.
Όταν η Ε.Π.Ο. απέστειλε το σχετικό έγγραφο στον '"Αβέρωφ" ο τότε Πρόεδρος του Γόρης Σακκάς που δεν ήταν εξοικειωμένος με τους νέους όρους και με τα αρχικά των οργανισμών, χαρούμενος και ενθουσιασμένος από την εξέλιξη πήρε το χαρτί και το περιέφερε φωνάζοντας "ήρθε χαρτί από την … ΠΕΠΟ, ήρθε χαρτί από την … ΠΕΠΟ."
Πρόεδροι της Ε.Π.Σ.ΗΠ. μέχρι το 1966 διετέλεσαν οι: Αθανάσιος Φωτιάδης (ιατρός), Γεώργιος Γεωργιάδης (Δικαστικός υπάλληλος), Παναγιώτης Κολτσίδας, Περικλής Γιαννής και Ξενοφών Κουντούρης (Καθηγητής - Διευθυντής Τυροκομικής Σχολής).

ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ ΣΕ ΦΙΛΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ

Στις 2 Αυγούστου 1954 ο ΠΑΣ Αβέρωφ αντιμετώπισε στα Γιάννινα σε φιλικό αγώνα την Α.Ε.Κ. που αγωνίσθηκε με πλήρη σύνθεση. Νικητής του αγώνα ήταν ο ΠΑΣ Αβέρωφ με σκορ 3 -1. Διαιτητής αυτού του αγώνα ήταν ο Κώστας Πορτοκαλάκης ο οποίος, στις βροχερές μέρες, διήυθηνε τους αγώνες με ... την ομπρέλα ανοιχτή.

ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ ΣΤΟ ΚΥΠΕΛΛΟ ΕΛΛΑΔΟΣ - ΑΓΩΝΕΣ ΑΒΕΡΩΦ - Α.Ε.Κ.

Στην περίοδο 1955 - 1956 ο ΠΑΣ Αβέρωφ έφτασε, στο Κύπελλο Ελλάδος, μέχρι τη φάση των 16 και αποκλείστηκε από την Α.Ε.Κ. Ο πρώτος αγώνας, που διεξήχθη στα Γιάννινα, έληξε ισόπαλος 1 - 1. Την εποχή εκείνη δεν είχε καθιερωθεί ακόμη η παράταση και τα πέναλτυ οπότε διεξήχθη επαναληπτικός αγώνας στην Νέα Φιλαδέλφεια στις 22 Απριλίου 1956 ενώπιον 35.000 θεατών και ο ΠΑΣ Αβέρωφ ηττήθηκε με 4-1 και αποκλείστηκε (η Α.Ε.Κ. κατέκτησε εκείνη τη χρονιά και το Κύπελλο αφού απέκλεισε τον Πανιώνιο με 2-1, τον Παναθηναϊκό με 2-1 και νίκησε στον τελικό τον Ολυμπιακό με 2-1).

ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ ΣΤΟ ΚΥΠΕΛΛΟ ΕΛΛΑΔΟΣ - ΑΓΩΝΕΣ ΑΒΕΡΩΦ - Π.Α.Ο.

Ο ΠΑΣ Αβέρωφ συνέχισε να έχει σημαντικές επιτυχίες στο Κύπελλο Ελλάδος και στην περίοδο 1961 - 1962, έφτασε για μια ακόμη φορά μέχρι τη φάση των 16 και αποκλείστηκε από την Παναθηναϊκό με 3-0. Ο αγώνας, διεξήχθη στο γήπεδο της Λεωφόρου Αλεξάνδρας το οποίο είχε κατακλυστεί από Ηπειρώτες που πήγαν να ενισχύσουν την Γιαννιώτικη ομάδα.
Ο αγώνας αυτός συνδέεται και με ένα .... κοσμοϊστορικό γεγονός! Για πρώτη φορά μετακινήθηκε ποδοσφαιρική ομάδα των Ιωαννίνων ... με αεροπλάνο, δηλαδή με μία στρατιωτική Ντακότα που παραχώρησε ο, τότε, Υπουργός αείμνηστος Ευάγγελος Αβέρωφ.

ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ ΣΤΟ ΚΥΠΕΛΛΟ ΕΛΛΑΔΟΣ - Ο ΑΒΕΡΩΦ ΣΤΑ ΗΜΙΤΕΛΙΚΑ ΤΟΥ ΘΕΣΜΟΥ (ΦΑΣΗ ΤΩΝ 4 ΟΜΑΔΩΝ)

Η μεγαλύτερη επιτυχία του Γιαννιώτικου ποδοσφαίρου επετεύχθη, σαν συνέχεια των προηγουμένων, στην περίοδο 1962 - 1963 όταν ο Αβέρωφ συμμετείχε στα ημιτελικά του Κυπέλλου Ελλάδος (Φάση των 4 ομάδων) όπου αποκλείστηκε στην Κατερίνη, με 4-1, από τον Πιερικό που εκείνη την εποχή είχε στη σύνθεσή του 7 ποδοσφαιριστές της Εθνικής Ελλάδος.
Ο Αβέρωφ απέκλεισε διαδοχικά τις εξής ομάδες: Φωστήρα 1-0, Προοδευτική 3-2, Ολυμπιακό Κοζάνης 6-1, Π.Α.Ο.Κ. 2-0 και Απόλλωνα Αθηνών 3-2.

1963 - ΑΘΛΗΤΙΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ (Α.Ο.Ι.)
Μετά την ίδρυση της Ε.Π.Σ.ΗΠ. και την καθιέρωση των επισήμων Πρωταθλημάτων οι ομάδες των Ιωαννίνων δεν μπόρεσαν να διακριθούν ιδιαίτερα και να διεκδικήσουν την άνοδό τους στις μεγαλύτερες Κατηγορίες όπως άλλες επαρχιακές ομάδες π.χ. η Δόξα Δράμας και ο Πιερικός Κατερίνης.
Στα Γιάννινα άρχισε να συζητιέται έντονα και να προβάλλεται η ανάγκη της συγχώνευσης των ομάδων με σκοπό την ενοποίησης του δυναμικού και την δημιουργία μίας ισχυρής ομάδας. Το 1961 ή το 1962, σε έναν αγώνα της Μικτής Ιωαννίνων εναντίον της Εθνικής Ενόπλων εμφανίστηκε στις κερκίδες ένα πανώ που έγραφε "ΕΝΩΘΕΙΤΕ ΓΙΑ ΤΟ ΚΑΛΟ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ" και ακούστηκε το σύνθημα "Έ - Έ - Έ - νω - ση" που έγινε αμέσως αποδεκτό απ' όλους τους φιλάθλους. Όπως πληροφορήθηκα αργότερα η πρωτοβουλία αυτή πάρθηκε, μετά το τέλος των μαθημάτων, από τους μαθητές της Ζωσιμαίας Σχολής που, με επικεφαλής τους Ατρομήτειους Γιάννη Βακόλα και Ναπολέοντα Δεύτο, προσέφεραν το πολύ μικρό χαρτζιλίκι που διέθεταν, αγόρασαν από το μαγαζί του Γκόλα στην Ακαδημία το χαρτί και τις μπογιές και έφκιαξαν το πανώ.
Σ' αυτή τη λαϊκή απαίτηση ανταποκρίθηκαν οι ομάδες του "Ατρομήτου" και του "Ολυμπιακού" και έτσι ιδρύθηκε το 1963 ο Αθλητικός Όμιλος Ιωαννίνων που είχε τα αρχικά Α.Ο.Ι. τα οποία όμως, με μια άλλη ανάγνωση, μπορούσαν να διαβαστούν και σαν (Α)τρόμητος (Ο)λυμπιακός (Ι)ωαννίνων.

ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΠΟΡΕΙΑΣ ΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΩΣ ΕΡΑΣΙΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ
Το 1966 καθιερώθηκε το ημιεπαγγελματικό ποδόσφαιρο. Τη χρονιά αυτή επέρχεται, μοιραία, το τέλος της μεγάλης πορείας των ιστορικών ομάδων της πόλης μας ως ερασιτεχνικών Σωματείων και ιδρύεται ο Π.Α.Σ. ΓΙΑΝΝΙΝΑ και το ΜΠΙΖΑΝΙ.
Εδώ κλείνει ο κύκλος δράσης του "ΠΑΣ Αβέρωφ" της μακροβιότερης και σημαντικότερης ερασιτεχνικής ποδοσφαιρικής ομάδας της πόλης μας που την υπηρέτησα με πολύ αγάπη και αφοσίωση. Ένας Σύλλογος που έγινε γνωστός στο πανελλήνιο με τους αγώνες του και, φέροντας το όνομα του Μεγάλου Εθνικού Ευεργέτου ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΒΕΡΩΦ, τίμησε τον αθλητισμό και τιμήθηκε από τους φιλάθλους και την κοινωνία.

ΜΙΚΤΗ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

Οι Στάθης Τσανακτσής, Κώστας Κόκκας και Γιώργος Σιόντης ήμασταν τυχεροί και αγωνιστήκαμε σε μεγάλες ομάδες των Αθηνών. Αυτό δεν θα πεί ότι ήμασταν, υποχρεωτικά, και οι καλύτεροι. Το γιαννιώτικο ποδόσφαιρο ανέδειξε πολύ σπουδαίους ποδοσφαιριστές που άξιζε να αγωνιστούν στις "μεγάλες ομάδες", ακόμη και στην Εθνική Ελλάδος.
Θα αναφερθώ σε ορισμένα τέτοια ονόματα παρά τον κίνδυνο που διατρέχω να παρεξηγηθώ γιατί, σίγουρα, κάποιον θα έχω ξεχάσει:
"Αβέρωφ": Πέτρος Παπαδημητρίου, Τάκης Λάμαρης, Γιαννάκης Κώττης, Θόδωρος Κλήμης, Παύλος Τζαμάκος, Φάνης Παπαδόπουλος κ.λ.π.
"Ατρόμητος": Σαράντης Παπαηλίας, Κώστας Παπακοσμάς, Αλέξης Ζώης, Σπύρος Παπλιάκος, Ανδρέας Καραμανωλάκης, Βασίλης Λέτζος, Μπίζος κ.λ.π
Η μικτή Ιωαννίνων αποτελούμενη από παίκτες του Αβέρωφ και του Ατρομήτου έδωσε πολλούς αγώνες. Η σημαντικότερη, ίσως, εμφάνιση της μικτής Ιωαννίνων ήταν αυτή που πραγματοποιήθηκε το 1951 εναντίον της μικτής Αθηνών η οποία αποτελείτο από παίκτες της Εθνικής Ελλάδος. Τον αγώνα αυτόν που έληξε ισόπαλος με σκορ 3-3 τον παρακολούθησε ο Πρόεδρος της Ε.Π.Ο. Βγενόπουλος και οι Πρόεδροι των Γιαννιώτικων ομάδων Χαρίλαος Μάντζιος και Σπύρος Κωνσταντόπουλος.

Εδώ τελειώνει η εξιστόρηση της πορείας των Ποδοσφαιρικών Σωματείων της πόλης μας ως ερασιτεχνικών Συλλόγων. Δεν τελειώνουμε όμως εδώ! Στο μέλλον θα δημοσιεύσουμε "Τέσσερις ποδοσφαιρικές ιστορίες από τα δύσκολα χρόνια 1940-1949".